Bitcoin nedir? Blockchain nasıl çalışır?

Barbaros Görgü Teknoloji

Kripto paralar, hayatımıza öyle hızlı giriş yaptı ki geçtiğimiz yıl dünyada en çok aranan kelimelerden ikincisi “Bitcoin” oldu.

Kripto paralara en temel anlamıyla dijital paralar diyebiliriz. Aslında dijital paraların hayatımıza girmesi yeni bir olay değil. İnternetin ortaya çıktığı 90’lı yıllardan bu yana “el ile değiş tokuş” yapmadığımız her şey dijital para olarak kabul ediliyor. Fakat kripto paraları diğer dijital paralardan ayıran özellik kayıt zinciri yani blockchain teknolojisini kullanıyor olması…

Bu teknolojinin arkasında bir otorite yok ve işlemler sırasında aracı kurum bulunmuyor.  “Açık defter-gizli kullanıcı ” işleyişiyle, herkesin görebileceği şeffaf bir “muhasebe defteri” oluşuyor.

100’ün üzerinde altcoin ile yaklaşık 700 milyar dolar hacme sahip bu piyasada bir işlem nasıl gerçekleşiyor? Gelin bir örnekle açıklayalım:

  1. Hilal ve İrem aralarında Bitcoin işlemi yapmak istiyor.
  2. Bunun için ilk önce bu iki kullanıcının birer cüzdan oluşturması gerekli. Sistem onlara kriptolu şifreleme teknolojisine sahip 34 haneli özel birer şifre verir.
  3. Sonra Hilal, İrem’e Bitcoin göndermek istediğine dair bir istek oluşturur.
  4. Bu işlem online olarak sistemde block yani kayıt olarak temsil edilir.
  5. Block sistemdeki dağıtılmış veri tabanına Hilal’in bu isteğini aktarır.
  6. Dağıtılmış her veri tabanı, talebi onayladıktan sonra işlem, kayıt altına alınan block zincirinin son halkasına eklenir.
  7. Ve böylece Hilal ve İrem arasında transfer gerçekleşmiş olur.
  8. Bu işlemler herkes tarafından görülür ve kayıt altına alınır. Fakat kişiler anonimdir ve işlemler asla silinemez.

Bu transferleri gerçekleştiren kişilere Madenci denir. Madenciler bu işlemler karşılığı yeni yaratılan Bitcoin ile ödüllendirilir. Her 4 yılda bir yeni üretilen Bitcoin miktarı, yarıya indirilir. Ve toplam üretim 21 milyon ile sınırlıdır. Bu durum Bitcoin’in zaman içeresinde değer kazanmasını sağlar.Şu ana kadar yaklaşık 16,7 milyon Bitcoin üretildi. Hesaplamalara göre 2040 yılında kadar Bitcoin’in yüzde 99’u üretilecek.

Peki finans dünyasında devrim sayılabilecek bu sistem nasıl ortaya çıktı?

Wall Street’in temelinden sarsıldığı 2008 krizinde, Satoshi Nakamoto adını alan kişi veya kişiler “Bitcoin” adından bir makale yayınladı. Bitcoin ve Blockchain’in temellerinin anlatıldığı bu makale sadece küçük bir grubun ilgisini çekti. Tarihler 3 Ocak 2009’u gösterdiğinde ilk Bitcoin yaratıldı. Bu küçük grup kendi aralarında Bitcoin’i hem geliştirdi hem kullandı.

22 Mayıs 2010 yılında Bitcoin’in değeri o kadar azdı ki bir kişi 10.000 Bitcoin karşılığı sadece bir dilim pizza siparişi verebildi. Bitcoin değer kazanmaya başlayınca 22 Mayıs kripto para meraklıları tarafından “Bitcoin Pizza” günü olarak anılmaya başlandı.

2011’den itibaren “Silk Road” isimli Dark Web sitesi, Bitcoin üzerinden yasa dışı maddeler satmaya başladı. Bu tarihten itibaren karanlık dünyanın küresel parası olarak kullanılmaya başlanan Bitcoin tartışmalara yol açtı. Çünkü denetleyici bir kurumun olmaması ve kimliklerin tamamen gizli olması kara para aklanması gibi birçok suç için kullanılmasına olanak sağlıyordu. Yasa dışı işler için kullanılan Bitcoin, “Silk Road” sitesinin kurucusunun FBI tarafından yakalanmasının ardından ilk büyük çöküşünü yaşadı ve değeri kısa sürede 1.300 dolarlardan 400 dolara kadar düştü.

Blockchain teknolojisinin finansal çevrelerce takdir görmesi ve hackerların şirketlerden fidye karşılığı olarak Bitcoin istemesi değerinin tekrardan yükselmesine neden oldu. 2015- 2016 yılları arasında Yunanistan, İspanya ve Kıbrıs Rum kesiminde yaşanan krizler tekrar Bitcoin’in parlamasını sağladı. Yüksek volatilite ve vergisiz işlem cazibesi popülerliğini gittikçe arttırdı. 1 Ocak 2017’de 970 dolardan işlem gören Bitcoin’in değeri bir yıl içinde (14 Aralık 2017 tarihinde) tam 19.100 dolara yükseldi. Bu hızlı yükseliş balon tartışmalarını da beraberinde getirdi.

7’den 70’e insanların görüşlerini ikiye ayıran Bitcoin, kimilerine göre geleceğin parası,   kimilerine göre ise tarihteki bir diğer balon. Artık hangi grubun hakkı çıkacağını zamanla göreceğiz.

 

“Yazıyı hazırlamamda katkıda bulunan İsmail Hakkı Polat ve Ayşe Hilal Dinçer’e teşekkürler”

Barbaros Görgü

barbaros@sosyalem.com

 

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir